Cırtdan ölkə olmağına baxmayaraq Mokano Knyazlığı tarix, mədəniyyət və müasir dəbdəbənin qarışığıdır.  Bu məqalədə Monako haqqında sizi təəccübləndirə biləcək maraqlı faktları öyrənəcəksiniz. Kral irsindən və məftunedici hadisələrdən tutmuş cazibədar memarlığına və gizli qiymətli daşlarına qədər, bu məqalə bu əfsanəvi təyinat haqqında yeni bir perspektiv təmin etmək məqsədi daşıyır. İstər səyahət etməyi planlaşdırır, istərsə də bu Aralıq dənizi incisi ilə maraqlanırsınızsa, Monakonun az bilinən sirlərini sizlər üçün maraqlı olacaqdır!

Monako haqqında ümumi məlumat

Monako, rəsmi olaraq Monako Knyazlığı, Aralıq dənizinin şimal sahilində yerləşən müstəqil və suveren bir ölkədir. Monako knyazlığını sahəsi 2.02 km²  olaraq Vatikandan sonra dünyanın ən kiçik ikinci ölkəsidir. Beş cirtdan ölkələrin birindən olan Monako, üç tərəfdən Fransa, bir tərəfdən isə Aralıq dənizi ilə əhatə olunub. Digər cırtdan ölkələr Andorra, Lixtenşteyn, Malta və Vatikandır. Rəsmi dili Fransız dili olan Monakoda İtalyan və İngilis dilləri də geniş istifadə olunur. Buranın yerli dialekti olan Moneqask dialekti Fransız və İtalyan dillərinin qarışığıdır. Mokano lüks həyat tərzinə görə tanınsa da, burada əhalinin sıxlığı çox yüksəkdir. Hər bir kilometr kvarat məsafəyə 19.000 insan sayı düşür. Ümumilikdə knyazlığın 38.682 sakini var və onlardan 9.486-sı Moneqask vətəndaşıdır. Monako adı isə Münhen şəhərinin italyanca deyilmə şəklidir. Paytaxtı Monako-Vill, ən böyük rayonu Monte-Karlo, ümumi sahəsi 2.02 kvadrat kilometrdir. Monako dünyada ən kiçik Fransız dilli ərazisi sayılır. Moneqask bayrağı qırmızı (üst) və ağ rəngli iki bərabər ölçülü üfüqi zolaqdan ibarətdir. Rənglərin 13-cü əsrdən bəri Monakonu idarə edən Qrimaldi ailəsini təmsil etdiyi deyilir.

Monako Knyazlığının monarxiyası

Monako konstitusiyalı monarxiyadır. Knyazlığın dövlət başçısı və monarxı Şahzadə II Albertdir. O, Grimaldi ailəsinin üzvüdür. Bu ailə artıq 700 ildən çoxdur ki Monakoya rəhbərlik edir. Monakonun suverenliyi 1861-ci il Franko/Moneqask müqaviləsi ilə rəsmi və daimi olaraq tanınib. Monako, Lixtenşteyn və Vatikan ilə birlikdə Qərbi Avropada monarxın hələ də gündəlik siyasətdə fəal rol oynadığı üç əyalətdən biridir.

Knyazlığın əvvəlki monarxı, indiki şəhzadənin atası Şəhzadə III Reiner idi. O, 2005-ci ildə vəfat edəndə, Avropanın ən uzun müddət padişahlıq edən monarxı idi. Monakonu səkkiz əsrdir idarə edən Qrimaldi ailəsi Avropanın ən uzun hökmranlıq etdiyi kral ailəsidir. Həmçinin keçmiş şəhzadənin yoldaşı Amerikanin məşhur aktrisası Qreys Kelli idi. Hökmdarlıq edən şahzadə II Albert 2005-ci ilin aprelində taxta oturmuşdu.

Monakonun iqtisadiyyatı 

Monakonun əsas sənayesi turizmdir və onun obyektləri onu Avropanın ən dəbdəbəli kurortlarından birinə çevirir. Bir vaxtlar qış attraksionu olan bu ölkə, indi yay ziyarətçilərini çimərliklərinə və genişləndirilmiş yanalma qurğularına cəlb edir. İşgüzar konfranslar xüsusilə vacibdir. Bank, maliyyə və daşınmaz əmlak müxtəlif xidmətlər sektorunun digər mühüm komponentləridir. 

Monte-Karlonun sosial həyatı Place du Casino ətrafında fırlanır. “Moneqasklar” kimi tanınan Monako sakinlərinə qanunla qumar oynamaq və hətta kazinoya baş çəkmək qadağan edilib. Bu fakt daha da təəccüblüdür, çünki ölkədə dünyaca məşhur Monte Carlo kazinosu yerləşir və buna görə də qumar həvəskarları və turistlər üçün əsas yerdir. Kazino 1861-ci ildə tikilib və 1967-ci ildə onun fəaliyyəti knyazlıq tərəfindən götürülüb. Hal-hazırda onlayn kazinolardan biri olan Mostbet belə bir məsələnin çıxış yolu ola bilər.

Monako heç vaxt kommersiya kənd təsərrüfatı üçün yetərli dərəcədə əraziyə malik deyildi. Ölkənin yeganə təbii sərvəti balıqdır ki, bu da çox sərfəli deyil. Monakoda qumar biznesi əsas gəlir mənbəyi halına gəlməzdən əvvəl inkişaf edən ilk sənayelər şokolad fabrikləri, pivə zavodları və un dəyirmanları idi.

Monako Qran Prisi dünyanın ən məşhur və nüfuzlu Formula 1 yarışlarından biridir. 1929-cu ildən bəri hər il Monako küçələrində keçirilir və idmanın ən çətin treklərindən biri hesab olunur. F1 avtomobilinin qanadlarından gələn endirmə qüvvəsi o qədər yüksəkdir ki, avtomobil başı aşağı hərəkət edə bilər. Həmmçinin Azərbaycanda da bu nüfuzlu yarışlar baş tutur. Monakoda məşhurlar, idmançılar və milyarderlər də daxil olmaqla bir sıra məşhur sakinlər yaşayır. Ən məşhur sakinlərdən bəziləri Formula 1 pilotu Lyuis Həmilton, tennisçi Novak Cokoviç və modelyer Valentino Qaravanidir. 

Monako yüksək həyat standartına malikdir və dünyanın ən bahalı daşınmaz əmlakına ev sahibliyi edir. 2022-ci ildə Monakoda bir mülk üçün kvadrat metrin aralıq qiyməti 52.000 avrodan yuxarıdır.

Monako yüksək gəlirli şəxslər və sərvətlərini artırmaq istəyən sahibkarlar üçün olduqca cəlbedici bir məkana çevirilib. Monako dəbdəbəli həyat tərzi ilə məşhurdur və onu zənginlər və məşhurlar arasında üstünlük təşkil edir. Monte Karlo küçələrində gəzərək bu knyazlığın qlamur və zərifliyinə qərq olan məşhurlara və biznes liderlərinə tez-tez rast gəlmək olar.

Monte-Karlo əyaləti

Monte Karlo Monakonun rəsmi inzibati ərazisidir, xüsusən Monte Karlo Kazinosunun yerləşdiyi Monte Karlo/Spélugues palatasıdır. Monte-Karlo, Monakonun bir rayonu ümumi sahəsi dənizdən torpaqların geri alınması ilə 20% genişləndirilmişdir. Monte Karloda yerləşən Monako çimərliyi  təbii olaraq qumlu deyil. Çimərlikdə rahatlıq yaratmaq üçün təxminən 3 mm diametrli kifayət qədər kiçik və hər yerə girməyəcək qədər böyük olmaq üçün seçilmiş çox kiçik çınqıllardan ibarətdir. Bu çınqıllar Avstraliyadan göndərilib.

2010-cu ilin sentyabrında Monte Karlodan yola düşən günəş enerjisi ilə çalışan ilk gəmi yer üzünü 587 günə dövr edib. 28 ölkə, 3 okean, 11 dəniz qət edən bu gəmi dünyada günəş enerjisi ilə çalışan ən böyük gəmidir. Gəminin adı MS Turanor PlanetSolar-dır.

Monte Karlonun orkestrinin üzvlərinin sayı ordusundakı əsgərlərin sayından çoxdur.